Het mooiste van verleiding

Op zondag 22 februari preekte dr. Tjaard Barnard tijdens de oecumenische dienst in de O.L.V. Hemelvaart Kerk te Nieuwkoop over verleiding. Wat hebben een nieuwslezer, een beoogde staatssecretaris en het verhaal van Jezus in de woestijn met elkaar te maken. Lees de preek hieronder bij Mat. 4: 1-11.

Preek – Over verleiding en geloofwaardigheid
“Het mooiste van verleiding is er aan toegeven.”
Zo luidde de titel van een licht erotisch boekje van nieuwslezer Fred Emmer uit 1987. Het boek betekende het einde van zijn carrière. Het beeld van de onkreukbare, bijna foutloze nieuwslezer bleek niet te rijmen met de wat hitsige fantasieën die zijn woorden opriepen. Columniste Sylvia Witteman schreef vele jaren later droogjes:
‘Ja, nu weet ik eindelijk wat er al die jaren omging in Fred Emmer. Toch jammer.’

Begin deze week gebeurde iets vergelijkbaars met een beoogde staatssecretaris van Financiën. Zij had de verleiding niet kunnen weerstaan haar cv wat op te poetsen. Dat doen velen misschien. Maar hier was het wat te gortig geworden. En dan komt je geloofwaardigheid onder druk te staan.
Dat is waar het vanmorgen over gaat: geloofwaardigheid.

We hoorden het verhaal van Jezus in de woestijn, aan het begin van zijn optreden. Hij wordt beproefd door de duivel, wie of wat dat precies is, laat ik in het midden. In dit verhaal is het de kracht die zijn geloofwaardigheid test. Alsof de schrijver meteen duidelijk wil maken: op hém kun je bouwen.
En juist daarom zijn verleidingen zo schadelijk. Wanneer iemand door het ijs zakt, verdwijnt het vertrouwen. Je kunt niet meer op iemand bouwen.

Jezus laat zich niet van zijn stuk brengen. Hij kiest geen gemakkelijke uitweg. Geen snelle oplossing. Want dat is wat verleiding vaak is: een stukje van de weg afsnijden.
Kijk naar de drie verzoekingen.
Maak van stenen brood.
Spring van de tempel, engelen zullen je dragen.
Buig en je krijgt de wereld in handen.
Opmerkelijk genoeg: alles wat hier door de duivel wordt aangeboden, zal in zijn leven op een andere manier toch werkelijkheid worden.
Brood zal er zijn – niet als een truc, maar als gedeeld brood, vermenigvuldigd uit mededogen, en uiteindelijk als gebroken brood bij het laatste Avondmaal.
Engelen zullen hem dragen – niet door een spectaculaire sprong van de tempel, maar voorbij de diepte van het kruis, in de opstanding.
Heerschappij zal er zijn – maar niet als macht over landen of gebieden. Niet als het begerige oog op Venezuela of Groenland of het schelden op rechters die je tot de orde roepen. De heerschappij van Jezus bestaat uit dienen in plaats van gediend te worden.

Steeds weer weigert Jezus de snelle weg. Hij vertrouwt erop dat wat moet gebeuren, zal gebeuren – maar op Gods tijd en op Gods wijze.
En daarin ligt zijn geloofwaardigheid.
Zo’n tekst kan gemakkelijk moralistisch worden. Wij wijzen naar die nieuwslezer. Naar die politicus. Naar dat Kamerlid. “Wat onhandig, wat stom.” Maar dan kijken we naar de ander – niet naar onszelf.
Want verleiding is niet alleen groot en spectaculair. Ze zit ook in kleine dingen: jezelf net iets groter voordoen. Net iets mooier. Net iets succesvoller. Een omweg nemen. Een stukje afsnijden.
En daaronder ligt vaak iets verdrietigs: te weinig vertrouwen. Twijfel aan je eigen waarde. De angst dat wie je bent, niet genoeg is.

In het verhaal van Jezus zie je het tegenovergestelde. Hij weet zich gedragen. Door zijn roeping. Door zijn inspiratie. Door zijn God. Hij hoeft niets te bewijzen. Hij hoeft geen spektakel te leveren om te laten zien wie hij is.
En misschien is dat wel de uitnodiging voor ons vandaag.

Wij hoeven niet toe te geven aan de verleiding om groter te lijken dan we zijn. We hoeven onszelf niet op te blazen. We hoeven geen snelle erkenning af te dwingen. Als wij ons gedragen weten – door vertrouwen, door liefde, door God – dan mogen we eenvoudigweg zijn wie we zijn.

We mogen er zijn.
Niet omdat wij zo indrukwekkend zijn – dat valt soms tegen.
Maar omdat we gewild zijn.
Omdat er Iemand is die ons geschapen heeft en ons draagt.
Wie zich werkelijk gedragen weet, hoeft geen omwegen te nemen.
Dat is misschien wel de diepste zegen van ons geloof.

Amen.